| Pytania i odpowiedzi |
Co to jest transplantacja? Transplantacja (z łac. transplantare, czyli szczepić i plantare - sadzić) - przeszczepianie narządów lub tkanek. Przeszczepianiem narządów zajmuje się medyczna dziedzina naukowa nazywana transplantologią. Najtrudniejszym problemem przy przeszczepach alogenicznych (wewnątrz tego samego gatunku) jest reakcja odrzucania przeszczepu, ze względu na reakcję immunologiczną. Wymaga to stosowania leczenia immunosupresyjnego. Zabiegi tego typu są bardzo skomplikowane i pracochłonne, ponadto występuje ryzyko, że wszczepiony narząd nie podejmie funkcji - to znaczy, że organizm będzie traktował go jako ciało obce i próbował zwalczyć (reakcja odrzucenia przeszczepu). W rzadkich przypadkach mamy do czynienia z sytuacją odwrotną czyli przeszczep zwraca się przeciw gospodarzowi i stara się go zniszczyć (ang. graft vs host disease czyli przeszczep przeciw gospodarzowi). Możemy rozróżnić następujące typy przeszczepów: alogeniczne - polegają na przeniesieniu tkanki lub narządu między osobnikami różnych genetycznie, ale obrębie tego samego gatunku (np. człowiek --> człowiek) Warunki powodzenia przeszczepu:
Jakie narządy unaczynione można przeszczepiać?
Od kogo można pobrać narządy do przeszczepienia? W większości przypadków narządy do przeszczepienia pobiera się od osób zmarłych, u których stwierdzono śmierć mózgową i które za życia nie wyraziły sprzeciwu na ich oddanie po śmierci.Dopuszcza się także pobranie narządu od żywej osoby w celu przeszczepienia innej osobie (krewny w linii prostej, rodzeństwo, małżonek). Wcześniej, należy uzyskać zgodę dawcy i stwierdzić, czy jego życie nie będzie narażone na niebezpieczeństwo. Co to jest śmierć mózgu? Pojęcie śmierci mózgu (pnia mózgu) i jej definicja powstały przed kilkudziesięciu laty, od kiedy wprowadzono na szeroką skalę aparaturę i sprzęt podtrzymujące lub zastępujące funkcje życiowe (oddychanie), oraz monitorujące te funkcje. Definicja śmierci mózgu została opracowana i przyjęta również dla potrzeb rozwijającej się transplantologii, w aspekcie pobierania narządów do przeszczepiania od zmarłych dawców.Należało zatem określić, kiedy uznaje się człowieka za zmarłego. Jak wyrazić swoją zgodę na pośmiertne pobranie narządów? W naszym kraju istnieje tzw. koncepcja zgody domniemanej, czyli przypuszcza się, że każda osoba, u której stwierdzona śmierć mózgu, może zostać dawcą narządów, jeżeli za życia nie wyraziła pisemnego sprzeciwu i nie zgłosiła go do Centralnego Rejestru Sprzeciwów, nie podpisała sprzeciwu, nie wyrażała sprzeciwu ustnie wobec 2 świadków, którzy potwierdzą to pisemnie. Aczkolwiek, normą obyczajową jest to, że lekarze pytają najbliższą rodziną zmarłego, czy nie wyraża sprzeciwu wobec pobrania narządów osoby zmarłej. Dlatego dobrze jest, jeśli rodzina zna nasze zdaniena temat Transplantacji. Formą wyrażenia zgody na pośmiertne pobranie narządów jest oświadczenie woli. Można je ściągnąć ze strony Fundacji. Należy je wypełnić, podpisać i nosić przy sobie, np. w portfelu. Takie oświadczenie woli nie ma jeszcze mocy prawnej, świadczy natomiast niezbicie o woli oddania narządów po śmierci. Co to jest oświadczenie woli i gdzie można je uzyskać? Oświadczenie woli jest to karta, którą może wypełnić każdy z Nas. Wypełnienie i posiadanie takiej karty przy sobie oznacza świadomy wybór i świadomą decyzję polegającą na wyrażeniu zgody na potencjalne oddanie narządów w przypadku nagłej śmierci.Formularz oświadczenia woli można ściągnąć ze strony internetowej Fundacji. W jakiej formie można wyrazić swój sprzeciw wobec pośmiertnego pobrania narządów? Jak stanowi ustawa z dnia 1 lipca 2005 roku o pobieraniu, przechowywaniu i Gdzie można złożyć swój sprzeciw na pobranie narządów i tkanek? Zgodnie z ustawą z dnia 01 lipca 2005 pobranie komórek, tkanek i narządów ze zwłok ludzkich można dokonać, jeżeli osoba zmarła nie wyraziła za życia sprzeciwu. Czy lekarze powinni pytać rodzinę zmarłego o zgodę na pobranie narządów? Według polskiego prawa, każda osoba zmarła może być uważana za potencjalnego dawcę tkanek i narządów, jeżeli za życia nie wyraziła sprzeciwu. Lekarze, pod opieką których był zmarły, informują rodzinę o śmierci bliskiej osoby i o zamiarze pobrania narządów do przeszczepienia, ale nie muszą prosić jej o wyrażenie na to zgody. Jak przebiega pobranie narządów w Polsce? Po stwierdzeniu śmierci mózgowej przez komisję lekarską, lekarz prowadzący informuje o tym rodzinę zmarłego. Po upewnieniu się, że zmarły nie wyraził za życia sprzeciwu na pobranie narządów, można podjąć czynności związane z pobraniem. Czy istnieje granica wieku, której nie można przekroczyć, by zostać dawcą narządów? Liczy się wiek biologiczny, a nie metryka Co to jest przeszczep rodzinny? Polsce prawo umożliwia oddanie nerki albo fragmentu wątroby osobie spokrewnionej. Kto może być rodzinnym dawcą nerki? Rodzinnym dawcą nerki może być rodzeństwo, rodzice, dziadkowie i dalsi krewni. Nerkę można pobrać także od niespokrewnionych osób z rodziny (współmałżonek, przyrodni rodzice). W Polsce można przeszczepić nerkę od osoby obcej po uzyskaniu zgody sądu rejonowego. Kiedy można pobrać nerkę (fragment wątroby) od żywego dawcy? Nerkę można pobrać od żywego dawcy, jeżeli badania kliniczne, laboratoryjne i radiologiczne potwierdzają, że jest on osobą zdrową, ma dwie prawidłowe nerki i usunięcie jednej z nich nie spowoduje uszczerbku zdrowia. Kto nie może być żywym dawcą nerki? Osoba chora, powyżej 65 roku życia, osoby niezdolne do samodzielnego podejmowania decyzji: dzieci, osoby z zaburzeniami psychicznymi oraz osoby przebywające w więzieniu. Jaki wpływ za żywego dawcę ma oddanie nerki? Podjęcie decyzji o pobraniu nerki poprzedzają dokładne badania stanu zdrowia. Po oddaniu nerki dawca ma możliwość stałej obserwacji i leczenia w ośrodku transplantacyjnym, w którym dokonano przeszczepienia. Jakie jest ryzyko powikłań występujących u rodzinnego dawcy po oddaniu nerki? Ponad trzydziestoletnie obserwacje wskazują, że długość życia dawcy nerki, przyczyny zgony, częstotliwość rozwoju nadciśnienia tętniczego i niewydolności jedynej nerki są takie same jak w ogólnej populacji. Śmiertelność związana z operacją pobrania nerki wynosi 0,03 %, a wczesne powikłania pooperacyjne, które mogą być przyczyną śmierci, występują u 1,4 - 1,8 % dawców i zwykle są pomyślnie leczone. Kto może być dawcą szpiku? Przeszczep szpiku kostnego jest dla wielu chorych jedynym zabiegiem ratującym życie. Często poszukuje się potencjalnych dawców wśród rodziny chorego , ale szansa znalezienia zgodnego z chorym dawcy rodzinnego jest mała, stąd tworzy się rejestry dawców niespokrewnionych. Na znalezienie odpowiedniego dawcy niespokrewnionego wpływa częstość występowania podobnych antygenów HLA w określonej populacji. Dlatego najłatwiej jest znaleźć dawcę w tym samym obszarze etnicznym – dla Polaka w Polsce. Jak zostaje się dawcą szpiku? Chęć zostania dawcą szpiku deklaruje się przez wypełnienie i przesłanie pod wskazany adres formularza - „Oświadczenie woli o wpisanie do Ogólnopolskiego Centralnego Rejestru Dawców i Krwi Pępowinowej”, który można uzyskać w stacjach krwiodawstwa i zakładach opieki zdrowotnej lub znaleźć w Internecie (Centralny Rejestr Niespokrewnionych Dawców Szpiku i Krwi Pępowinowej) Jakie są wyniki przeszczepiania narządów? Chory z czynnym przeszczepem wraca do normalnego życia: może kontynuować naukę, podjąć pracę i uprawiać sport. Kobiety po przeszczepie narządu rodzą dzieci. Czy w Polsce można kupić narząd? Czy w naszym kraju istnieje ryzyko handlu narządami? Prawo wyklucza takie ryzyko. Obowiązujące przepisy przewidują, że pobrania i przeszczepiania narządów mogą mieć miejsce jedynie w upoważnionych ośrodkach medycznych według ściśle określonych kryteriów medycznych. Pominięcie medycznych kryteriów zagraża powodzeniu przeszczepienia. Z tych przyczyn pobrany narząd nie może być przedmiotem handlu. Co to jest POLTRANSPLANT i jakie są jego zadania? Zarządzeniem Ministra Zdrowia z dn. 14.VI.96r. utworzono Centrum Organizacyjno-Koordynacyjnego do Spraw Transplantacji POLTRANSPLANT o zasięgu ogólnopolskim z siedzibą w Warszawie. Do zadań POLTRANSPLANTU należy m.in.: Dane Kontaktowe: CENTRUM ORGANIZACYJNO-KOORDYNACYJNE DO SPRAW TRANSPLANTACJI "POLTRANSPLANT" 02-005 WARSZAWA, UL. LINDLEYA 4, TEL. (+48) 022 622 58 06, FAX (+48) 022 622 32 43 e-mail: transpl@poltransplant.org.pl ; sekretariat@poltransplant.pl BIURO CENTRALNEGO KOORDYNATORA POLTRANSPLANTU TEL. (+48) 022 622 88 78, FAX (+48) 022 627 07 49 CENTRALNY REJESTR NIESPOKREWNIONYCH DAWCÓW SZPIKU I KRWI PĘPOWINOWEJ TEL./FAX (+48) 022 627 07 48 TEL./FAX (+48) 022 502 18 66, TEL. (+48) 022 502 18 65 |